Kategori: Makaleler

Salatalıkta Demir Var Mı? Psikolojik Bir Mercekten İçe Dönüş Bir Psikoloğun Meraklı Girişi: İnsan Davranışlarını ve Sağlık Arayışını Anlamak Bazen sağlığımıza dair en basit sorular, aslında derin psikolojik anlamlar taşıyabilir. Mesela, “Salatalıkta demir var mı?” gibi bir soru, sadece beslenme ve fiziksel sağlıkla ilgili bir merak olarak kalmaz; aynı zamanda insanların bedenleriyle, sağlıklı yaşamla ve doğayla kurdukları ilişkiyi de gözler önüne serer. Bir psikolog olarak, insanların beslenme alışkanlıklarına dair soruları cevaplamak, sadece biyolojik gerçekleri aktarmaktan ibaret değildir. Aynı zamanda, bu tür soruların, bireylerin psikolojik dünyasında nasıl yankılandığını da incelemek önemlidir. Sağlıkla ilgili sorular, bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji açılarından ele…

Karma Borcu Ne Demek? Adaletin Görünmez Defteri Üzerine Bir Yolculuk Bazı kelimeler vardır, kulağa ağır gelir ama içinde dönüşümün en güçlü tohumlarını taşır. “Karma borcu” da onlardan biri. Bu kavramı sadece mistik bir öğreti olarak değil, toplumsal düzenin, bireysel sorumlulukların ve tarihsel adalet arayışının bir yansıması olarak düşünmek mümkün. Bu yazıda karma borcunu yalnızca kişisel hayatlarımızda değil; toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi dinamiklerle iç içe ele alacağız. Ve belki de en önemlisi, bu yazı bir sonuca değil, ortak bir düşünme alanına davet olacak. Karma Borcu Nedir? Görünmeyen Hesapların Dengesi Karma borcu, geçmişte yapılan eylemlerin – iyi ya da…

Bir Nesnenin Gölgesinde İnsan Zihni: Polis Kelepçesi Taşımak Suç mu? Bir psikolog olarak her davranışın ardında görünenden çok daha fazlası olduğunu bilirim. İnsan, eylemlerinin farkında olduğunu sanır ama çoğu zaman içsel motivasyonlarının mahkûmudur. Polis kelepçesi taşımak gibi basit görünen bir eylem bile, bilinçaltının derinlerinde güvenlik, kontrol, korku ya da güç arayışı gibi güçlü psikolojik temellere dayanabilir. Bir kelepçeyi taşımak, yalnızca yasal bir mesele değil, aynı zamanda bir kimlik ifadesidir: insan, kimi zaman korumak ister, kimi zaman ise cezalandırmayı. Peki bu eylemin ardında nasıl bir psikolojik harita gizlidir? Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Niyet, Algı ve Bilişsel Çelişki Polis kelepçesi taşımak eylemini bilişsel…

Kargı Köyü Hangi Şehirdedir? Haritadan Çok Daha Fazlası Topluluğumuzun adlarına, hikâyelerine ve köklerine saygıyla yaklaşarak başlayalım. “Kargı Köyü hangi şehirdedir?” sorusu kulağa basit bir yön tarifi gibi geliyor; oysa bu soru, yer adlarının taşıdığı kültürel mirastan, kırsalın görünmez emeğine; toplumsal cinsiyet ve çeşitlilikten, sosyal adaletin mekânsal boyutlarına kadar uzanan bir tartışmanın kapısını aralar. Gelin, yalnızca bir iğne deliği kadar küçük görünen bu sorudan, büyük bir toplumsal haritaya birlikte bakalım. Önce Bir Gerçek: “Kargı Köyü” Tek Bir Nokta Değil Türkiye’de aynı adı taşıyan birden fazla köy bulunabilir. “Kargı” da onlardan biridir. Yani “Kargı Köyü hangi şehirdedir?” sorusunun tek bir cevabı yoktur;…

Höt Höt Olmak Ne Demek? Felsefi Bir İnceleme “Höt höt” olmak, günlük dilde genellikle kaba bir davranış, dikkatsizlik veya sabırsızlık anlamında kullanılsa da, bu kelimeyi felsefi bir bakış açısıyla ele almak, derin anlamlar taşır. Belki de bu kelimenin basit bir ifade gibi görünmesi, onu bir düşünsel keşfe dönüştürmek için bizi cesaretlendiriyor. Peki, “höt höt” olmak nedir? Etik, epistemoloji ve ontoloji perspektiflerinden bakarak, bu durumu daha geniş bir düşünsel çerçeveye oturtabilir miyiz? Gelin, “höt höt” olmanın arkasındaki insan davranışını, toplumsal değerleri, bilgi anlayışlarını ve varlık algılarımızı inceleyelim. Etik Perspektiften “Höt Höt” Olmak Felsefede etik, insanın doğru ve yanlış davranışlarını, ahlaki normları…

Horoz İbiği Nedir? Geçmişin İzinde, Bugünün Anlamında Geçmişin derinliklerine baktığınızda, bir kelimenin ya da bir sembolün zaman içindeki evrimini görmek, insanlık tarihinin ne denli zengin ve katmanlı olduğunu anlamanıza yardımcı olur. Bugün, dilin ve kültürün kesişim noktasına yerleşmiş bir terimi inceleyeceğiz: Horoz İbiği. Bu basit ama dikkat çekici kelime, aslında çok daha fazlasını anlatır. Bir tarihçi olarak, bazen geçmişe bakmak, bugünü anlamanın anahtarıdır. Horoz İbiği, sadece bir çiçek ya da bitki değil; kökeni, toplumsal anlamları ve zaman içinde geçirdiği dönüşümle derin bir kültürel anlam taşır. Gelin, bu kelimenin köklerine inerek, tarihsel bir perspektifle onu keşfe çıkalım. Horoz İbiği: Bir Bitkiden…

Hiperaktivite Kendiliğinden Geçer Mi? Bir Antropolojik Perspektif Antropoloji, insanın çeşitliliğini ve toplulukların farklılıklarını anlamamıza yardımcı olan bir bilim dalıdır. Her toplum, kendi ritüelleri, sembolleri ve kimlikleriyle şekillenir; ancak bunlar, bireylerin gelişim süreçleri üzerinde de derin etkiler bırakır. Hiperaktivite bozukluğu, günümüzde özellikle çocuklar arasında sıklıkla gözlemlenen bir durumdur. Ancak bu durumu sadece biyolojik bir sorun olarak görmek, antropolojik bir bakış açısıyla eksik olur. Zira kültürel bağlam, çocukların davranışlarını, onları tanımlama biçimimizi ve hatta onların davranışlarının zamanla nasıl evrildiğini anlamamızda kritik bir rol oynar. Hiperaktiviteyi, bir toplumda davranışsal bir sorun ya da bozukluk olarak tanımlamak, her kültürde farklı anlamlar taşır. Bir çocuğun…

Özet: Börülce (Vigna unguiculata) ile fasulye (Phaseolus vulgaris) aynı “baklagil ailesinden” olsa da farklı cinslere aittir; tad, doku, besin profili, iklim uyumu ve mutfak kullanımlarında belirgin ayrışırlar. Farklı açılardan bakmayı seviyorum; çünkü mutfaktaki bir detay, hayatın büyük resmine açılan beklenmedik bir pencere olabiliyor. “Börülcenin fasulyeden farkı nedir?” sorusunu konuşurken gel, birlikte hem veriye yaslanan objektif bir mercekten hem de insan hikâyelerine kulak veren toplumsal bir perspektiften ilerleyelim. Not: Aşağıda “veri odaklı” ve “toplumsal etkiler odaklı” yaklaşımlar, cinsiyetten bağımsız olarak herkesin benimseyebileceği düşünme biçimleridir. Börülce mi, Fasulye mi? Aynı Aile, Farklı Kimlikler İkisi de baklagil; ikisi de sofralara protein, lif ve…